Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Yêu tinh, ma quỷ biến hóa từ vật dụng (thường là đèn): "Tinh đèn" là một từ cổ, dùng để chỉ loại yêu tinh, ma quỷ thường ẩn mình trong hoặc biến hóa từ những vật dụng như cây đèn, đèn dầu. Chúng có thể hóa thành hình người để quyến rũ, hại người.
   • Vật linh thiêng, có hồn: Trong quan niệm dân gian xưa, "tinh đèn" còn ám chỉ những đồ vật lâu ngày có thể tích tụ linh khí, trở nên có hồn và có thể biến hóa.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Trong truyện cổ, tinh đèn thường hóa thành giai nhân để mê hoặc những kẻ thức khuya đọc sách. (Trong truyện cổ, yêu tinh đèn thường biến thành người đẹp để mê hoặc những người thức khuya đọc sách.)
  • Câu chuyện về tinh đèn ở Cam Lăng cảnh báo con người không nên mê đắm những thứ hư ảo. (Câu chuyện về yêu tinh đèn ở Cam Lăng cảnh báo con người không nên mê đắm những thứ hư ảo.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tinh đèn quỷ đuốc": Cụm từ này dùng để chỉ chung các loại yêu ma, quỷ quái thường xuất hiện trong bóng tối, có tính chất lừa dối, hư ảo.
  • Chuyện anh ta kể nghe như tinh đèn quỷ đuốc, không ai tin. (Câu chuyện anh ta kể nghe như chuyện ma quỷ hư ảo, không ai tin.)

Biến thể và từ gần giống

• Yêu tinh (danh từ): sinh vật siêu nhiên, thường có phép thuật, có thể hại người hoặc giúp người.
• Ma quỷ (danh từ): chỉ chung các linh hồn, thế lực siêu nhiên đáng sợ.
• Vật linh (danh từ): đồ vật lâu năm được cho là có linh hồn.

Từ đồng nghĩa

• Yêu quái: sinh vật dị dạng, có phép thuật, thường gây hại.
• Hồ ly tinh: yêu tinh biến hóa từ con cáo, cũng thường hóa thành người đẹp để quyến rũ, so sánh với khả năng hóa thân và mê hoặc của "tinh đèn".

Thành ngữ liên quan

• Đèn nhà ai nấy sáng: Thành ngữ này không trực tiếp liên quan đến "tinh đèn" nhưng có chứa từ "đèn", ý nói mỗi người phải tự lo công việc, cuộc sống của mình. Có thể đối chiếu để thấy sự khác biệt giữa "đèn" thông thường và "tinh đèn" (đèn có yêu tinh).
  • Việc đó anh đừng hỏi tôi, đèn nhà ai nấy sáng. (Việc đó anh đừng hỏi tôi, mỗi người tự lo phần của mình.)

1. Viên Cơ: Tống Tiềm làm chức Tuần Kiểm ở Cam Lăng có đón một người bạn tên là Triệu Dương Huấn đến nhà ngồi dạy trẻ học. Một đêm Triệu thấy có một người đàn bà đẹp đứng dưới đèn ngâm thơ khêu gợi rồi tắt phụt đèn đi. Từ đấy, hai người đêm nào cũng quấn quít với nhau. Lâu rồi Tống Tiềm biết, bèn sai người nhà vây bắt được người đàn bà ấy, nắn cổ tay thấy bé tí, nhìn ra thì là cái quặng đèn, bèn đốt bỏ cái quặng ấy đi